Editing Openai/6951323e-4758-8003-83b7-cd2cbd6201b9 (section)

=== Assistant: Câu hỏi này rất hay, vì nó chạm đúng phương pháp mà tôi dùng để xác định nghĩa của một chữ Hán–Việt như “cơ”. ===
Câu hỏi này rất hay, vì nó chạm đúng phương pháp mà tôi dùng để xác định nghĩa của một chữ Hán–Việt như “cơ”.
Tôi không tự ý gán nghĩa, mà dựa trên ba nguồn + một nguyên tắc chung.

==== Chữ cơ là 機. ====

Trong Hán văn cổ, 機 có các lớp nghĩa đã được ghi chép rõ trong:
* Thuyết Văn Giải Tự
* Khang Hi Tự Điển
* Các văn bản kinh điển (Luận Ngữ, Hán thư…)

➡️ Nghĩa gốc:

: 

Nghĩa này không đổi, chỉ ứng dụng khác nhau.

==== Tiếng Việt không dùng chữ Hán rời rạc, mà dùng tổ hợp cố định đã có sẵn trong Hán ngữ: ====

|     |     |     |
| --- | --- | --- |
|     |     |     |
|     |     |     |
|     |     |     |
|     |     |     |

➡️ Nghĩa của “cơ” được xác định từ tổ hợp, không phải đoán theo cảm giác.

==== - 機學 (cơ-học) xuất hiện khi Trung Hoa tiếp nhận khoa học phương Tây → dùng 機 để dịch mechanics ⇒ “cơ” = chuyển động / cơ cấu ====
* 機會 (cơ-hội) dùng trong văn – sử – binh pháp từ rất sớm ⇒ “cơ” = mấu chốt thời thế

➡️ Cùng một chữ, nhưng lĩnh vực khác → sắc thái khác.

==== : ====

Với 機, trục nghĩa là:

: 
* Trong cơ-học → xoay của vật chất
* Trong cơ-hội → xoay của thời thế

==== Tôi xác định nghĩa của “cơ” dựa trên: ====
# tự nguyên chữ 機
# tổ hợp Hán–Việt cố định
# ngữ cảnh sử dụng
# một trục nghĩa xuyên suốt

➡️ Không phải tùy ý, mà là đọc chữ theo hệ thống.

Nếu bạn muốn, lần sau ta có thể:
* phân tích một chữ Hán có nhiều nghĩa mà không hề mâu thuẫn
* hoặc bàn sâu hơn về cách người xưa “tư duy bằng chữ”, rất thú vị.